کتاب «ازدیاد برداشت نفت با استفاده از نانوذرات، پلیمرها و سورفکتانت ها: مبانی، مکانیزم ها و کاربردهای میدانی»، تألیف دکتر امیرحسین سعیدی دهاقانی و محمدامین بهنام مطلق، از سوی انتشارات معتبر بینالمللی CRC Press، وابسته به گروه انتشاراتی Taylor & Francis، در سال 2026 انتشار پیدا کرد.
در جهان امروز، با توجه به کاهش ذخایر قابل برداشت نفت و افزایش پیچیدگی مخازن هیدروکربوری، توسعه روشهای نوین ازدیاد برداشت نفت (EOR) اهمیت ویژهای یافته است. در این میان، استفاده از نانوذرات، پلیمرها و مواد فعال سطحی (سورفکتانتها)، بهصورت مستقل یا ترکیبی، از رویکردهای نویدبخش برای بهبود راندمان برداشت نفت به شمار میرود.
فصل اول به مبانی و سازوکارهای ازدیاد برداشت نفت، روشهای مختلف بازیافت و نقش تزریق آب هوشمند و آب کمشور در بهبود عملکرد مخازن اختصاص دارد. فصل دوم به بررسی کاربرد فناوری نانو در ازدیاد برداشت نفت و تأثیر نانوذرات بر تغییر ترشوندگی، کاهش کشش بینسطحی و بهبود جابهجایی نفت میپردازد. فصل سوم نقش پلیمرها در ازدیاد برداشت نفت را با تأکید بر کنترل تحرک سیالات، ویژگیهای رئولوژیکی و افزایش راندمان جاروب مخزن بررسی میکند. فصل چهارم به تحلیل اثرات همافزایی نانوذرات و پلیمرها، سازوکارهای برهمکنش آنها و تأثیر این سامانههای ترکیبی بر افزایش ضریب بازیافت نفت اختصاص دارد. فصل پنجم به بررسی انواع سورفکتانتها، سازوکارهای کاهش کشش بینسطحی، تغییر ترشوندگی و کاربرد آنها در بهبود فرآیندهای ازدیاد برداشت نفت میپردازد. فصل ششم کاربرد ترکیبی سورفکتانتها و پلیمرها را با هدف بهبود راندمان جابهجایی نفت، کنترل تحرک سیالات و افزایش کارایی روشهای تزریق شیمیایی بررسی میکند. فصل هفتم به نقش سامانههای ترکیبی سورفکتانت–نانوسیال و اثرات همافزایی آنها بر تغییر ویژگیهای بینسطحی و افزایش برداشت نفت اختصاص دارد. فصل هشتم به تبیین مبانی فیزیکی فشار جدایش (Disjoining Pressure)، نیروهای بینمولکولی و نقش آنها در تغییر ترشوندگی و آزادسازی نفت محبوس در محیط متخلخل میپردازد. فصل نهم پدیده Snap-off، سازوکارهای تشکیل و جدایش قطرات در محیط متخلخل و تأثیر آن بر بهدامافتادگی و جابهجایی نفت را بررسی میکند.
در مجموع، این اثر با تلفیق مبانی نظری، سازوکارهای فیزیکوشیمیایی، مطالعات آزمایشگاهی و کاربردهای عملی، تلاش دارد شناختی جامع از روشهای نوین ازدیاد برداشت نفت ارائه دهد. این کتاب میتواند منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و متخصصان صنعت نفت و گاز باشد و به توسعه دانش فنی، بهینهسازی روشهای برداشت و بهرهبرداری مؤثرتر از مخازن نفتی کمک کند.